DVIGATEL QISMLARINING HOLATI VA ESKIRISHINI DIAGNOSTIK BAHOLASH METODOLOGIYASI: CHIQINDI GAZLARDAGI METALL VA QATTIQ ZARRACHALAR INDIKATORI YORDAMIDA
Referat
Maqolada ichki yonish dvigatelining qismlarining texnik holati va eskirishini diagnostik baholash usuli muhokama qilinadi, bu usul chiqindi gazlardagi metall zarralar va qattiq inklyuziyalar tarkibini tahlil qilishga asoslangan. Tadqiqot tog'-kon uskunalarining, xususan HITACHI EX1200 gidravlik ekskavatorlarining chiqindi gazlarida aniqlangan qattiq zarrachalarning tarkibiy tuzilishini tahlil qilishga asoslangan. Ma'lum bo'ldiki, zamonaviy dvigatellar chiqindi gazlaridagi qattiq zarrachalar silindr-porshen guruhi qismlarining ishqalanish mahsulotlari, neytrallash tizimlari elementlari, yoqilg'i qo'shimchalari va dvigatel moyi komponentlarini o'z ichiga oladi. Qattiq zarrachalarning minerallar fraksiyasining tarkibini aniqlash uchun neytron tomografiya usullari qo'llanildi; u kalsiy (37%), rux (19%), kremniy (15%), fosfor (8%) va mis (2%) ni o'z ichiga oladi. Asosiy dvigatel komponentlarining texnik holatini baholash mezonlari ma'lum ko'rsatkich metallar – temir, xrom, alyuminiy, mis, qo'rg'oshin va boshqa elementlarning mavjudligiga asoslanib ishlab chiqilgan. Metall zarrachalarning yuqori konsentratsiyalari dvigatelning ishqalanish juftliklarining nosozligini ko'rsatishi va rejalashtirilmagan texnik xizmat ko'rsatish zarurligini oldindan bashorat qilish imkonini berishi aniqlangan. HITACHI EX1200 ekskavatori misolida dvigatel qismlarining eskirish intensivligi bilan rejalashtirilmagan uskuna to'xtab qolish chastotasi o'rtasidagi bog'liqlik, oyiga 108,26 soatgacha yetishi namoyish etilgan. Taklif etilgan diagnostika usuli silindr-porshen guruhining muddatidan oldin eskirishini oldini olish va kon uskunalarini ta'mirlash xarajatlarini kamaytirish imkonini beradi.
Mualliflar haqida
Adabiyotlar ro'yxati
Bosch Automotive Handbook. 10th Edition. – Stuttgart: Robert Bosch GmbH, 2018. – 1544 p.
Heywood J.B. Internal Combustion Engine Fundamentals. – New York: McGraw-Hill Education, 2018. – 930 p.
Mang T., Dresel W. Lubricants and Lubrication. – Weinheim: Wiley-VCH, 2017. – 850 p.
Nakada M. Trends in engine technology and tribology // Tribology International. – 2020. – Vol. 27. – P. 3-12.
Rabinowicz E. Friction and Wear of Materials. – New York: John Wiley & Sons, 2018. – 315 p.
Wang Y., Zhang X., Zhu Y. Engine condition monitoring using oil debris analysis // Wear. – 2019. – Vol. 426-427. – P. 1305-1314.
Birger I.A. Technical Diagnostics. – Moscow: Mashinostroenie, 2016. – 240 p.
Wenzell E.S. Probability Theory and Its Engineering Applications. – Moscow: KnoRus, 2019. – 480 p.
Denisov A.S., Grekhov L.V. Diagnosis and maintenance of internal combustion engines. – Moscow: Higher School, 2020. – 376 p.
Kuznetsov A.V. Fuel and lubricants: textbook. – Moscow: KolosS, 2019. – 199 p.
Lukanin V.N., Morozov K.A., Khachiyan A.S. Internal combustion engines. In 3 volumes. Volume 2. Dynamics and design. – Moscow: Higher School, 2017. – 400 p.
39. Klimenko A.P., Korolev V.I., Shevtsov V.I. Continuous dust concentration monitoring. Kiev: Tekhnika, 1980. 182 p.
40. Franko R.T., Kaduk B.G., Kravchenko A.A. Gas analysis devices and systems. Moscow: Mashinostroenie, 1983. 128 p.
11. Tretyak L.N., Volnov A.S., Kosykh D.A. Composition and concentration of solid particles in exhaust gases as criteria for the technical condition of internal combustion engines // Fundamental Research. – 2015. – No. 2-21. – P.
Greuter, E., Zima, S. (2012). Engine failure analysis. SAE International. doi: https://doi.org/10.4271/0768008859
Isermann, R. (2017). Combustion Engine Diagnosis: Model-based Condition Monitoring of Gasoline and Diesel Engines and their Components. Springer, 303. doi: https://doi.org/10.1007/978-3-662-49467-7
Engine Air Filtration for Light, Medium, & Heavy Dust Conditions. Air Cleaners, Pre-cleaners & Inlet Hoods, Rubber Adapters/Elbows, Filter Indicators, Mounting Bands. Donaldson Company, Inc., 307. URL: https://www.donaldson.com
Mislibayev I.T., Makhmudov A.M., Makhmudov Sh.A. Study of functioning conditions of single-bucket open-pit excavators of cyclic action in complex-structured deep open pits // Mining Bulletin of Uzbekistan. - Navoi, 2020. - №1 (80). - 80-84 p. 19. Makhmudov S. A. Systematization of functional elements of the structure of complex mechanization at careers //Australian Journal of Science and Technology. – 2020. – Т. 4. – №. 1. – С. 222. 20. Azamat M., Sherzod M., Lochin K. Research and assessment of the operational manufacturability of road transport equipment using modern on-board diagnostic and machine control systems //Universum: технические науки. – 2022. – №. 8-3 (101). – С. 33-36.
